Ustawa z dnia 25 czewca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe, ustawy o działalności ubezpieczeniowej, ustawy o funduszach inwestycyjnych, ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym (dalej jako „Ustawaweszła w życie 14 sierpnia 2010 r.

Ustawa ma na celu implementację do krajowego porządku prawnego dyrektywy 2007/44/WE w zakresie procedur i kryteriów oceny ostrożnościowej przypadków nabycia lub zwiększenia udziałów w podmiotach należących do sektora finansowego (banki, zakłady ubezpieczeń, zakłady reasekuracji, domy maklerskie i towarzystwa funduszy inwestycyjnych) oraz dostosowanie ustawy Prawo Bankowe do wymogów dyrektywy 2005/56/WE z 26 października 2005 r. w sprawie transgranicznego łączenia spółek kapitałowych w zakresie umożliwienia połączenia banku z instytucją kredytową.

W założeniu ustawa ma usprawnić nabywanie udziałów i akcji podmiotów rynku finansowego. Usprawnienie powyższe wynikać będzie z jednej strony z wprowadzenia jednolitych procedur pomiędzy różnymi sektorami procedur, tożsamych z rozwiązaniami funkcjonującymi w innych krajach Unii Europejskiej. Z drugiej strony, z większej transparentności samych procedur osiągniętej poprzez wprowadzenie bardziej szczegółowych regulacji prawnych w miejsce rozwiązań powstałych na gruncie praktyki stosowania prawa, które wytworzyły się częściowo na podstawie przepisów właściwych dla innego rodzaju postępowań. Będzie to stanowiło duże ułatwienie w przeprowadzaniu restrukturyzacji i zmian własnościowych w międzynarodowych grupach kapitałowych.

W ustawie Prawo bankowe, zastąpiono funkcjonującą dotychczas instytucję zezwolenia na wykonywanie prawa głosu z nabytych akcji banku instytucją sprzeciwu, który może zostać zgłoszony przez Komisję Nadzoru Finansowego (KNF) wobec planowanego nabycia.

W odniesieniu do rozwiązań przyjętych na gruncie obecnie obowiązującej ustawy o działaności ubezpieczeniowej, ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, w miejsce istniejących, wprowadzono bardziej szczegółowe regulacje proceduralne w zakresie przypadków objętych obowiązkiem zawiadamiania KNF, procesu dokonywania oceny ostrożnościowej, stosowanych kryteriów, czasu trwania oceny, a także samej instytucji sprzeciwu.

Na podmiocie, który zamierza nabyć lub objąć akcje lub prawa z akcji banku krajowego, krajowego zakładu ubezpieczeń, zakładu reasekuracji, towarzystwa funduszy inwestycyjnych oraz domu maklerskiego ciąży obowiązek zawiadomienia KNF (znowelizowane: art. 25 ust. 1 ustawy Prawo bankowe, art. 35 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej, art. 54 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych, art. 106 ust. 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi). Konieczność zawiadomienia uzależniona jest od przekroczenia jednego z określonych w ww. ustawach progów: 10%, 20%, jednej trzeciej i 50% ogólnej liczby głosów na walnym zgromadzeniu lub udziału w kapitale zakładowym.

Obowiązek zawiadomienia KNF spoczywa również na podmiocie, który zamierza zostać podmiotem dominującym wobec jednego z ww. podmiotów sektora finansowego. Przepisy ustawy wprowadzają wymóg niezwłocznego, pisemnego potwierdzenia przez KNF otrzymania zawiadomienia oraz wskazania stronie terminu załatwienia sprawy (daty upływu terminu na doręczenie decyzji w przedmiocie sprzeciwu). Brak sprzeciwu w terminie 60 dni roboczych od dnia otrzymania zawiadomienia wraz ze wszystkimi wymaganymi ustawowo informacjami oraz dokumentami skutkuje możliwością realizacji zamiaru objętego zawiadomieniem.

Sprzeciw może zostać zgłoszony z uwagi na możliwy negatywny wpływ podmiotu zawiadamiającego na stabilność zarządzania podmiotem sektora finansowego. Może także wynikać z faktu, iż podmiot składający zawiadomienie nie uzupełnił w wymaganym terminie braków zawiadomienia lub nie przekazał dodatkowych informacji żądanych przez KNF.

Zakończenie postępowania przed upływem terminu 60 dni możliwe jest w przypadku wydania przez KNF decyzji o stwierdzeniu braku podstaw do zgłoszenia sprzeciwu (art. 25 h ust. 4 ustawy Prawo bankowe, Art. 35 h ust. 4 ustawy o działalności ubezpieczeniowej, Art. 54 h ust. 4 ustawy o funduszach inwestycyjnych and Art. 106 h ust. 4 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi).

Ponadto, KNF może w terminie 50 dni od zgłoszenia zawiadomienia wezwać podmiot zawiadamiający do złożenia dodatkowych informacji lub dokumentów. Do dnia przekazania wymaganych informacji lub dokumentów następuje zawieszenie terminu na ewentualne doręczenie decyzji w przedmiocie sprzeciwu. Kolejne wezwania nie powodują zawieszenia terminu.

Znowelizowane ustawy – Prawo bankowe, ustawa o działalności ubezpieczeniowej, ustawa o funduszach inwestycyjnych oraz ustawa o obrocie instrumentami finansowymi normują zarówno bezpośrednie, jak i pośrednie nabycie albo objęcie akcji lub praw z akcji lub powstanie stosunku dominacji, rozstrzygając na którym spośród podmiotów ciąży obowiązek informacyjny względem KNF. Nie wymaga poinformowania Komisji objęcie lub nabycie akcji dokonywane przez bank krajowy, instytucję kredytową, dom maklerski lub firmę inwestycyjną z siedzibą na terytorium państwa członkowskiego w wykonaniu umowy o subemisję inwestycyjną.

Nabycie lub objęcie akcji z naruszeniem warunków określonych w ustawie pociąga za sobą sankcje w postaci zakazu wykonywania prawa głosu z nabytych lub objętych w ten sposób akcji (praw z akcji). W przypadku wykonywania uprawnień podmiotu dominującego – zakaz uczestnictwa w czynnościach z zakresu reprezentacji banku przez członków zarządu powołanych przez podmiot dominujący, a także przez członków zarządu, prokurentów lub osoby pełniące w podmiocie dominującym funkcje kierownicze.

Ponadto przewidziana została możliwość nakazania w drodze decyzji KNF zbycia akcji banku w wyznaczonym terminie, a w przypadku niewywiązania się z tego obowiązku – sankcje w postaci kary pieniężnej, ustanowienia w banku zarządu komisarycznego lub nawet uchylenia zezwolenia na utworzenie banku i podjęcia decyzji o jego likwidacji. Górna granica kary pieniężnej za niewykonanie decyzji KNF nakazującej sprzedaż akcji nabytych wbrew przepisom ustawy została ujednolicona pomiędzy wszystkimi zmienionymi ustawami i wynosi obecnie 10.000.000, zł.