Łączniki obiektywne i subiektywne

W zależności od tego, czy wybór prawa jest zależny od woli stron, czy też inne czynniki zadecydują, jakie prawo jest właściwe dla danego stosunku prawnego wyróżnia się łączniki obiektywne i łączniki subiektywne. Łącznikiem subiektywnym w naszym prawie prywatnym międzynarodowym jest wybór prawa dokonany przez strony stosunku prawnego. W polskim prawie prywatnym międzynarodowym strony mogą wybrać prawo, jeśli pozostaje ono w związku z zobowiązaniem.

Wybór prawa jest niedopuszczalny przy zobowiązaniach dotyczących nieruchomości - te podlegają prawu miejsca położenia nieruchomości. Wybór prawa może nastąpić tylko przez wolę rzeczywiście oświadczoną: wyraźnie lub w sposób dorozumiany (wynikający z postanowień kontraktu, czy zachowania się stron). Wybór prawa nie może sprowadzać się do upoważnienia osoby trzeciej do określenia prawa właściwego. Wyboru można jednak dokonać przez przedstawicieli.

Strony mogą ograniczyć się do określenia łącznika wskazującego prawo właściwe. Dopuszczalne jest również upoważnienie sądu do wyznaczenia prawa właściwego na podstawie norm kolizyjnych prawa jego siedziby. Wybór może być dokonany w formie klauzuli będącej częścią umowy lub w oddzielnej umowie.¹

Łączniki obiektywne

Łączniki obiektywne posługują się zdarzeniami niezależnymi od woli człowieka. Polska ustawa posługuje się łącznikami obiektywnymi o charakterze personalnym lub przedmiotowym, w zależności od rodzaju czynnika stanowiącego kryterium wskazujące właściwy porządek prawny. Dla łączników personalnych istotne jest to, iż stanowią one obraz pewnej więzi łączącej osobę fizyczną albo prawną z określonym terytorium. Do łączników o charakterze personalnym zaliczamy więc takie elementy, jak np.:

-obywatelstwo

- domicyl

- pobyt

- miejsce powstania osoby prawnej.²

Łączniki personalne

Łączniki personalne są określane także jako podmiotowe, osobiste, osobowe.
Z kolei łączniki przedmiotowe sięgają do elementów nie związanych bezpośrednio z osobami fizycznymi albo prawnymi. Należą do nich takie czynniki, jak np.:
- miejsce położenia rzeczy,
- miejsce dokonania czynności prawnej,
- miejsce wykonania zobowiązania i inne.³

Łącznik obywatelstwa
Obywatelstwo oznacza więź prawną pomiędzy osobą fizyczną a państwem, więź ta bywa określana też mianem przynależności osoby do państwa. Prawo ustalane według tego łącznika określa się mianem prawa ojczystego. Za szerokim wykorzystaniem tego łącznika przemawia intensywność węzła łączącego człowieka przez obywatelstwo z określonym państwem i jego prawem. Moc tego węzła we współczesnych stosunkach międzynarodowych jest ciągle duża, choć widoczne są objawy jego kryzysu. Osłabienie więzi wynikającej z obywatelstwa jest naturalnym następstwem znacznego międzynarodowego ruchu osobowego, zwłaszcza zaś przemieszania się na stałe ludności.

Na korzyść łącznika obywatelstwa przemawia i to, że opiera się on na powiązaniu charakteryzującym się względną stałością (stabilnością), większą niż przy łączniku miejsca zamieszkania, co najmniej w tym sensie, iż zmiana powiązania wynikającego z obywatelstwa nie zależy wyłącznie od woli osoby zainteresowanej. Łącznik obywatelstwa odznacza się większą jednoznacznością niż miejsca zamieszkania., toteż rezultat badania istnienia powiązania tego typu osoby z państwem jest z reguły rezultatem pewnym. Istnieje też łatwość w dowodzeniu istnienia obywatelstwa. Łącznik obywatelstwa zabezpiecza również najszerzej pojęte interesy państw które mają liczną emigrację, zachowuje bowiem także w stosunku do osób, które opuściły własny kraj, osiedlając się za granicą, właściwość prawa ojczystego.⁴

Łącznik domicylu

Domicyl to miejsce lub państwo, które z prawnego punktu widzenia jest uważane za miejsce stałego zamieszkania osoby fizycznej lub za siedzibę osoby prawnej. Zgodnie z polskim prawem (art. 25 KC) miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przeby-wa z zamiarem stałego pobytu, a miejscem zamieszkania dziecka ( art. 26 KC) pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców. Łącznik ten występuje w ustawie z 1965 roku jako łącznik samoistny lub łącznik posiłkowy. ⁵

Źródło:

1,2,3,4 W. Popiołek, W sprawie ograniczeń kolizyjnoprawnego wyboru prawa w polskiej ustawie o prawie prywatnym międzynarodowym, w: Rozprawy z polskiego i europejskiego prawa prywatnego. Księga pamiątkowa ofiarowana prof. J.Skąpskiemu, Kraków 1994

5 W. Kocot, Międzynarodowy charakter umowy sprzedaŜy towarów oraz procedura jej zawarcia, w ujęciu konwencji wiedeńskiej, MoP 1997, nr 8

AutorAnna Marlena Germanowicz-studentka Wydziału Prawa Uniwersytetu w Białymstoku. Swoje zainteresowania koncentruje głównie na prawie podatkowym i prawie finansowym.

Zobacz także:

Testy na aplikacje

Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności w KKS