Definicja

Norma kolizyjna - podobnie jak inne normy prawne - zbudowana jest z hipotezy i dyspozycji. W p.p.m. obie, tzn. hipoteza i dyspozycja normy, pełnią inną funkcję aniżeli normalnie.¹

Hipoteza (zakres) i dyspozycja

Hiptezę normy kolizyjnej określa się jako zakres. Zawiera ona opis pewnej stypizowanej sytuacji życiowej lub grupy takich sytuacji, do której lub do których dana norma się odnosi. Dyspozycja normy kolizyjnej zawiera co najmniej dwa elementy:
- nakaz zasatosowania określonego porządku prawnego i
- łącznik, tzn. kryterium według którego ustalić należy, jaki porządek prawny jest wobec tego właściwy. Łącznik został bliżej omówiony w osobnym dokumencie.
Jako trzeci element dochodzi tzw. subokreślnik temporalny, który wskazuje, jaki moment jest właściwy do ustalenia właściwości danego systemu prawnego.²

Rodzaje norm kolizyjnych

Zasadniczy podział normy kolizyjnych obejmuje: normy zupełne, normy jednostronne niezupełne i normy dwustronne niezupełne. Ponadto wyróżnia się podział norm kolizyjnych na normy pierwszego i drugiego stopnia.³

1. normy zupełne i niezupełne
Normy zupełne wskazują prawo właściwe bez względu na to, czy chodzi o prawo własne czy też o obcy porządek prawny. Normy niezupełne jednostronne określają zakres zastosowania prawa własnego dla stosunków odpowiednio powiązanych z własnym obszarem prawnym. Normy niezupełne dwustronne wskazują natomiast na prawo własne jako prawo właściwe, w niektórych sytuacjach dopuszczają możliwość zastosowania prawa obcego. W polskiej ustawie p.p.m. takie normy nie występują.⁴

2. normy pierwszego i drugiego stopnia
Normy kolizyjne pierwszego stopnia rozgraniczają sfery działania praw merytorycznych różnych państw w przestrzeni. Natomiast normy kolizyjne drugiego stopnia rozgraniczają sfery działania norm kolizynych pierwszego stopnia pochodzących z różnych systemów prawnych.⁵

Norma kolizyjna a łącznik

Norma kolizyjna nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach osoby występującej w danym stosunku prawnym, ale jedynie wskazuje system prawny, w którym znajdzie się norma merytoryczna decydująca właśnie o tych prawach i obowiązkach. Jej budowa podporządkowana jest funkcji, jaką ma wypełniać prawo międzynarodowe w wąskim ujęciu.

Musi więc ustalać zakres spraw, dla których należy znaleźć właściwy system prawny, oraz czynnik łączący dany zakres z takim systemem prawnym. Czynnik łączący stanowi łącznik normy kolizyjnej wchodzący w skład dyspozycji takiej normy. Łącznik oznacza kryterium według którego ustalić należy, jaki porządek prawny jest wobec tego właściwy. Poza tym elementem na dyspozycje normy kolizyjnej składa się nakaz zastosowania określonego porządku prawnego oraz tzw. subokreślnik temporalny, który wskazuje, jaki moment jest właściwy do ustalenia właściwości danego systemu prawnego.

Źródło:

1,2,3,4,5 Pazdan M., Prawo prywatne międzynarodowe, wyd. 10, Warszawa 2007, s. 45-60.

AutorAnna Marlena Germanowicz-studentka Wydziału Prawa Uniwersytetu w Białymstoku. Swoje zainteresowania koncentruje głównie na prawie podatkowym i prawie finansowym.

Zobacz także:

Testy na aplikacje

Prawo na Uczelni Prywatnej-jak się dostać?