Niedziela, 4 grudnia 2016
serwis rekomenduje gazetaprawnia.pl
statystyki

Jawność rozpraw po nowemu

05.08.2016, 07:50; Aktualizacja: 05.08.2016, 11:30
  • Wyślij
  • Drukuj

Zwiększenie transparentności procesów karnych to jeden z głównych celów przepisów, które weszły w życie 5 sierpnia. Podczas prac nad zmianami kontrowersje wzbudziła zmiana, pozwalająca prokuratorowi zgłaszać wiążący sprzeciw wobec wyłączenia jawności rozprawy.

Reklama

Nowelizacja ustaw: Kodeks postępowania karnego, ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta została uchwalona przez Sejm 10 czerwca. W końcu czerwca Senat nie wprowadził do ustawy poprawek. Zmianę prezydent Andrzej Duda podpisał w pierwszej połowie lipca.

Zgodnie z nowelizacją, jeśli prokurator wyrazi sprzeciw, sąd nie będzie mógł wyłączyć jawności procesu. Przepis ten był powodem polemik podczas prac legislacyjnych i wywołał krytykę opozycji.

Pierwotny projekt PiS przewidywał m.in., że prokurator musiałby się zgodzić na wyłączenie jawności rozprawy, jeśli decyzja ta byłaby uzasadniana ważnym interesem prywatnym oskarżonego. Podczas pierwszego czytania projektu PiS uzasadniał, że zmiana ma m.in. na celu "przeciwdziałanie nadużywaniu tej podstawy wyłączenia jawności ze względów leżących wprost w zainteresowaniu osoby, której zarzucono przestępstwo".

Podczas prac w sejmowej komisji PiS zgłosiło poprawkę rozszerzającą pierwotny zapis i mówiącą m.in., że "jeżeli prokurator sprzeciwi się wyłączeniu jawności rozprawa odbywa się jawnie". Poprawka ta nie uzyskała poparcia większości komisji, ale przyjął ją Sejm, bo PiS zgłosił ją jako wniosek mniejszości i ponowił w drugim czytaniu jako poprawkę. Zdaniem opozycji taka zmiana wprowadziła nadrzędność prokuratora nad sądem w zakresie jawności postępowania. W Senacie opozycja chciała dopisania możliwości wniesienia do sądu zażalenia na ten sprzeciw prokuratora, ale Senat nie zaakceptował takiej poprawki.

Odpowiadając w czerwcu na te zastrzeżenia, wiceminister sprawiedliwości Michał Wójcik wyjaśniał, że prokurator ma szczególną pozycję w systemie wymiaru sprawiedliwości. "Chodzi o to, żeby prokurator był rzecznikiem praworządności, występował w interesie społecznym. To nie oznacza też, że prokurator może sobie dowolnie kształtować swoje stanowisko. Jeżeli przekroczy swoje uprawnienia to wówczas poniesie odpowiedzialność" - wskazywał.

Nowelizacja ponadto nie pozwala na to, by sąd a priori nie zezwalał na utrwalanie i transmisję przebiegu rozprawy przez media. "Nie bójmy się mediów, nie bójmy się jawności rozpraw; państwo powinno umożliwiać kontrolę trzeciej władzy" - mówił pod koniec czerwca w Senacie minister sprawiedliwości Zbigniew Ziobro. Dodawał, iż jest przekonany, że "więcej jawności będzie zaletą i rzuci wiele światła na dyskusyjne i nie zawsze zrozumiałe decyzje wymiaru sprawiedliwości".

Celem zmiany jest również poszerzenie możliwości działania w procesie przedstawiciela organizacji społecznej. Nowelizacja likwiduje przejawy arbitralności sądu w dopuszczaniu go do udziału w sprawie. Będzie to obligatoryjne, jeżeli przynajmniej jedna ze stron wyrazi na to zgodę - co jest uzasadnione tym, że ma on reprezentować interes odnoszący się do przedmiotu sporu między stronami.

Strona, zgodnie z zapisem nowelizacji,  będzie mogła cofnąć wyrażoną zgodę. Zarazem sąd - niezależnie od stanowiska stron - będzie mógł dopuścić przedstawiciela danej organizacji, gdyby uznał, że leży to w interesie wymiaru sprawiedliwości.

Nowelizacja wprowadza też modyfikacje w kwestii zakresu tajemnicy lekarskiej - dysponentem tej tajemnicy po śmierci pacjenta powinny być osoby mu najbliższe. Umożliwi to im poznanie całokształtu okoliczności związanych ze stanem zdrowia i może poprzedzać decyzję o złożeniu zawiadomienia o przestępstwie. (PAP)

mja/ wkt/ EŚ

Źródło:PAP
Więcej na ten temat

Artykuły płatne

    Artykuły bezpłatne

      Śledź nas na:

      Polecamy

      • Rising Stars 2016

        30 wschodzących gwiazd prawa

        30 wschodzących gwiazd prawa

        Podium 5. edycji konkursu Rising Stars Prawnicy – liderzy jutra 2016 zdominowały kobiety - adw. Karolina Schiffter, prawnik Magdalena Pszczółka i adw. Małgorzata Mączka-Pacholak.

      • Wybór prezesa

        Hamletowski dylemat sędziów TK

        Hamletowski dylemat sędziów TK

        Prof. Marek Chmaj, konstytucjonalista: Nie po to obecna większość parlamentarna uchwaliła w ciągu ostatniego roku sześć ustaw naprawczych dotyczących trybunału, aby sędziowie wybrali sobie kandydatów posiadających poparcie Zgromadzenia Ogólnego TK.

      • Wywiad

        Zmierzamy w kierunku Białorusi

        Zmierzamy w kierunku Białorusi

        Nie jestem wobec Trybunału Konstytucyjnego bezkrytyczny. Nie wszystkie jego orzeczenia, zwłaszcza dotyczące sądownictwa, budziły mój zachwyt. Ale jest rzeczą ważną, aby sprawnie działał w sytuacji zagrożenia funkcjonowania sądów – mówi Adam Strzembosz.

      • Prowadzenie sprawy

        Terminologiczny mętlik

        Terminologiczny mętlik

        Aktualnie Sąd Najwyższy bada zagadnienie dotyczące przyznawania kosztów pomocy prawnej udzielanej z urzędu w sytuacji, w której udział pełnomocnika w sprawie nie był znaczący. Być może rozstrzygając ten problem, pochyli się przy okazji nad znaczeniem pojęciem „prowadzenie sprawy” - piszą adw. Lucyna Staniszewska i apl. adw. Marta Hermanowicz z kancelarii FILIPIAKBABICZ.